Lãng phí, trì trệ vì bộ máy cồng kềnh (10/09/2017 14:00)

Hiến pháp năm 2013, Luật Tổ chức Chính phủ năm 2015 đã bổ sung và làm rõ nhiều vấn đề liên quan tính chất, chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của Chính phủ; mối quan hệ giữa Nhà nước - thị trường - xã hội cũng ngày càng minh định. Nhưng hiện nay, cơ cấu tổ chức của các bộ, cơ quan ngang bộ vẫn chưa có nhiều chuyển biến và đổi mới theo hướng tinh gọn. Tình trạng ôm đồm các nội dung mang tính tác nghiệp, quản lý, điều hành trực tiếp vẫn diễn ra, mà chưa tập trung cho công tác quản lý vĩ mô, hoạch định chính sách.

Theo dự thảo báo cáo mới đây của Ðoàn giám sát của Quốc hội về việc thực hiện chính sách, pháp luật về cải cách tổ chức bộ máy hành chính nhà nước giai đoạn 2011 – 2016, tổ chức bộ máy bên trong bộ, cơ quan ngang bộ còn cồng kềnh, nhiều tầng nấc trung gian, số đầu mối đơn vị hành chính tăng lên. Cơ cấu tổ chức của bộ, cơ quan ngang bộ vẫn phổ biến theo mô hình truyền thống, gồm tổng cục, cục, vụ, văn phòng, thanh tra, đơn vị sự nghiệp công lập. Trong tổng cục cũng có cục, vụ; trong cục, vụ, văn phòng có các chi cục, phòng, ban… Cơ cấu này tạo ra rất nhiều tầng nấc bên trong bộ, cơ quan ngang bộ, cho nên một nội dung chuyên môn do chuyên viên xử lý để được báo cáo lên bộ trưởng, thường phải trải qua nhiều quy trình; một chỉ đạo của bộ trưởng để xuống đến người trực tiếp thực hiện có khi phải qua nhiều tầng nấc, khiến việc xử lý mất nhiều thời gian. Ðó là chưa kể trách nhiệm công vụ, năng lực của người thực hiện có bảo đảm tiến độ thực hiện công việc được giao hay không.

Báo cáo cho biết, số đơn vị có tư cách pháp nhân, có con dấu, tài khoản riêng thuộc 22 bộ, cơ quan ngang bộ là rất lớn, gồm 198 đơn vị. Phó Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ Lê Mạnh Hà cho rằng, việc hình thành nhiều đơn vị có tư cách pháp nhân trong bộ, dễ dẫn tới tình trạng "bộ trong bộ", các lĩnh vực công tác bị chia nhỏ, cắt khúc, thiếu tính bao quát chung. Tổ chức bộ máy hành chính trở nên cồng kềnh, nhiều tầng nấc trung gian; đơn vị nào cũng duy trì bộ phận văn phòng, hành chính, dẫn tới số nhân lực, cũng như kinh phí chi cho công tác quản trị tăng lên. Trong khi nguồn nhân lực của cơ quan, đơn vị bị phân tán, thiếu tập trung, không được sử dụng và phát huy hiệu quả…

Từ năm 2011 đến 2016, số lượng đầu mối các đơn vị hành chính thuộc bộ, cơ quan ngang bộ tăng 28 đơn vị (năm 2011: 482 đơn vị, năm 2016: 510 đơn vị), số lượng đơn vị hành chính trực thuộc tổng cục tăng 822 đơn vị (năm 2011: 3.045 đơn vị, năm 2016: 3.867 đơn vị). Xu hướng nâng cấp vụ lên cục diễn ra nhanh ở nhiều bộ, có đến 29 cục thành lập trong thời gian này. Việc tăng số cục đã dẫn đến tăng số phòng trong cục (tăng 180 phòng).

Theo báo cáo thống kê của 12 bộ (10 bộ, cơ quan ngang bộ không có thống kê) cho thấy, vẫn còn tình trạng thành lập các đơn vị tương đương cấp vụ (39 đơn vị), mà không được quy định trong Nghị định của Chính phủ, như các văn phòng Ðảng - đoàn thể, ban quản lý dự án, văn phòng ban chỉ đạo… Bên cạnh đó, nhiều nơi vẫn duy trì phòng trong các vụ, thậm chí còn tăng nhanh, không phù hợp nguyên tắc vụ hoạt động theo chế độ chuyên viên, thực hiện chưa nghiêm Nghị quyết 39 của Bộ Chính trị và tinh thần Nghị định số 123/2016/NÐ-CP của Chính phủ. Thống kê tại 20 trong tổng số 22 bộ, cơ quan ngang bộ, có tới 71,2% số vụ tổ chức cấp phòng. Năm 2011, có 890 phòng thuộc vụ, nhưng đến tháng 7-2016 có 1.019 phòng thuộc vụ (tăng 129 phòng).

Các thành viên Ðoàn giám sát cho rằng, việc hình thành và xác định tính chất của tổ chức bộ máy phải xuất phát từ chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn. Tuy nhiên, qua rà soát cho thấy, cùng một chức năng, nhiệm vụ như nhau, nhưng ở các bộ khác nhau, việc tổ chức bộ máy lại có sự khác biệt đáng kể về số lượng đơn vị, tên gọi, tính chất (hành chính hay sự nghiệp), cơ cấu tổ chức đơn vị, số biên chế. Thí dụ, trong thực hiện nhiệm vụ về công tác cán bộ, tất cả các bộ đều thành lập Vụ Tổ chức - Cán bộ, phần lớn phụ trách luôn công tác thi đua - khen thưởng, nhưng một số bộ lại tổ chức riêng Vụ Tổ chức - Cán bộ, điển hình như Bộ Công thương có tới ba đơn vị cùng thực hiện nhiệm vụ liên quan công tác cán bộ, đó là Vụ Tổ chức - Cán bộ, Vụ Thi đua - Khen thưởng, Vụ Phát triển nguồn nhân lực. Trong thực hiện nhiệm vụ tin học, công nghệ thông tin, có bộ thành lập cục, vụ công nghệ thông tin, hoặc tin học, là đơn vị hành chính, nhưng có bộ lại thành lập trung tâm, là đơn vị sự nghiệp… Có đơn vị là tổ chức hành chính, thực hiện chức năng quản lý nhà nước, nhưng lại áp dụng cơ chế tài chính như đơn vị sự nghiệp. Thí dụ: Cục Tần số vô tuyến điện (Bộ Thông tin và Truyền thông), Cảng vụ hàng hải (Bộ Giao thông vận tải)…, cho thấy, các đơn vị này chưa xác định rõ đâu là quản lý nhà nước, đâu là nhiệm vụ sự nghiệp, khiến quá trình thực hiện nhiệm vụ chưa phát huy hiệu quả cao nhất.

Nhiều thành viên Ðoàn giám sát kiến nghị, cần sớm xác định rõ tiêu chí thành lập phòng, vụ, cục, tổng cục căn cứ vào vị trí, chức năng, nhiệm vụ, mối quan hệ công tác, vị trí việc làm và số lượng người, thực hiện nguyên tắc: Việc Nhà nước đến đâu, bộ máy quản lý đến đó. Kiên quyết loại bỏ tình trạng cồng kềnh bộ máy, quá nhiều biên chế không cần thiết thì mới bảo đảm cơ quan hành chính nhà nước hoạt động hiệu lực, hiệu quả hơn.

 

Theo VĨNH KHANG/nhandan.com.vn



Xem phản hồi

 
Tin khác